Κλιματική παράνοια.

[Argirios Argiriou]

Protagon 11/07/2026
Θεόδωρος Πανάγος

Κλιματική παράνοια

Η κλιματική κρίση δεν υπακούει και δεν περιορίζεται σε σύνορα: ό,τι προκαλείται στην πρωταθλήτρια της ρύπανσης Ασία, προσβάλλει την Ευρώπη που είναι πρωταθλήτρια στην προστασία του περιβάλλοντος. Στο «και πέντε» που βρισκόμαστε σήμερα, απαιτείται πολιτική επιτάχυνση απέναντι στην κλιματική παράνοια που κυρίως υπάρχει στα μυαλά των ηγετών των πέντε πιο ρυπογόνων χωρών του πλανήτη.

Το 2025 ο υπερατλαντικός νάρκισσος απέσυρε (πάλι) τις ΗΠΑ από την Συνθήκη των Παρισίων (2015), χαρακτηρίζοντάς την μια ανοησία και προσχωρώντας στην ανορθολογική άποψη ότι η κλιματική κρίση είναι ανύπαρκτη. Υπό την έννοια αυτή, εγκαινίασε το περίφημο αξίωμα του «Drill Baby Drill», θέλοντας να αποδεσμεύσει τις εξορύξεις ορυκτών καυσίμων στις ΗΠΑ, αλλά δίνοντας παράλληλα και το μήνυμα για την έναρξη των εξορύξεων σε άλλα σημεία του πλανήτη. Παρένθεση: είναι ο ίδιος που «παράτησε» τους Ουκρανούς στην μοίρα τους, καθώς και τους Κούρδους της Συρίας, συμμάχους των ΗΠΑ στον πόλεμο κατά του ISIS και ευτυχώς που το Ισραήλ έθεσε υπό την προστασία του τους Δρούζους του Λιβάνου και της Συρίας. Είναι ο ίδιος που θαυμάζει τον Πούτιν, τον Σι της Κίνας, ενώ θεωρεί φίλο του τoν Ερτογάν, προστάτη της Χαμάς, της Χεσμπολάχ και των Χούθι και ευθύ σύμμαχο του θεοκρατικού Ιράν, ενώ παραλλήλως λοιδορεί τους ευρωπαίους ηγέτες, το πνευματικό επίπεδο των οποίων ούτε που συγκρίνεται με το δικό του και η Τζόρτζια Μελόνι, εσχάτως δοκίμασε τον σεξισμό του! Προσφάτως επενέβη και στην FIFA, αλλά ο Θεός του… ποδοσφαίρου ανέτρεψε την παρέμβασή του που από ό,τι φαίνεται ούτε οι ίδιοι οι ποδοσφαιριστές των ΗΠΑ είχαν επιδοκιμάσει. Παραλλήλως, έστειλε για διαπραγματευτές με το Ιράν δυο άσχετους στις διπλωματικές κινήσεις δικούς του, οι οποίοι συμφώνησαν ασαφή πράγματα και ουσιαστικώς φαίνεται να έδωσαν στους Ιρανούς τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Έναντι ποιου οφέλους άραγε; Αλλά πίσω στα δικά μας. Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες που διεξήγαγε το ΜΙΤ επιβεβαιώνουν ότι η σύγχρονη αύξηση της συγκέντρωσης των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα οφείλεται κατά ποσοστό 61% κυρίως σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η καύση ορυκτών καυσίμων, η γεωργία και οι αλλαγές στην χρήση γης. Η ΗIPCC (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος) τεκμηριώνει ότι οι ανθρώπινες παρεμβάσεις είναι η αποκλειστική ή η κυρίαρχη αιτία για την παρατηρούμενη αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας.

Είναι απολύτως βέβαιο ότι τα ακραία κλιματικά φαινόμενα που συμβαίνουν στην Ευρώπη σε ένταση και σε διάρκεια, με αποτέλεσμα τις εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες ανθρώπους να βρίσκονται σε δυσμενή κατάσταση υγείας, οφείλονται σε μέγιστο βαθμό στις ανθρωπογενείς παρεμβάσεις. Ας ληφθεί υπόψη ότι σήμερα η μέση θερμοκρασία στην Ευρώπη βρίσκεται ήδη στους 2οC, ενώ η προσπάθεια είναι να μην υπερβεί τον 1,5 C σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 μέχρι το 2050. Είναι συνεπώς αντιληπτό πόσο η ανωτέρω θερμοκρασία επέδρασε στο ευρωπαϊκό κλίμα φέτος, στην ήπειρο που είναι πρωταθλητής για τον μετριασμό της κλιματικής κρίσης. Αλλά και στην αμερικανική ήπειρο τα πράγματα δεν πήγαν καλύτερα. Πολλές φορές, οι αγώνες του Μουντιάλ ταλαιπωρήθηκαν λόγω των καταιγίδων. Βλέπετε η κλιματική κρίση δεν υπακούει και δεν περιορίζεται σε σύνορα, αλλά ό,τι προκαλείται στην Ασία, προσβάλλει την Ευρώπη και αντιστρόφως.

Η παραγωγή ηλεκτρική ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, οι χερσαίες, θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές, η βιομηχανία και η γεωργία συγκαταλέγονται στις πλέον ρυπογόνες δραστηριότητες. Οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα, η Βραζιλία και η Ινδία συγκαταλέγονται ως οι πλέον ρυπογόνες χώρες του πλανήτη και οι είναι οι μόνες που δεν κάνουν κάτι ή κάνουν ελάχιστα για να περιοριστεί η κλιματική κρίση. Μόνο η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και οι μεταφορές ενοχοποιούνται σε ποσοστό 76% περίπου για την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου. Παρά ταύτα, στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, μόλις το 18% της παγκόσμιας ζήτησης (ή ακαθάριστης κατανάλωσης) καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές, στην Ευρώπη το 25% και στην χώρα μας μόλις το 21%. Με τις συνθήκες αυτές, είναι αδύνατον ακόμα και η Ευρώπη που είναι «πρωταθλητής» στην προστασία του περιβάλλοντος, να επιτύχει τους στόχους της. Ο πλανήτης μας είναι ένας ζωντανός οργανισμός και έχει υποστεί σε χρόνια που δεν είναι ιστορικά καταγεγραμμένα πολλές κλιματικές μεταβολές. Χρειάστηκαν αιώνες ολόκληροι για να φθάσει ο πλανήτης στη μέση θερμοκρασία των 15 βαθμών Κελσίου που είναι και η ιδανική για την επιβίωση της ζωής. Επί σειρά αιώνων, είχε επέλθει, λοιπόν, μια κλιματική ισορροπία που ανατράπηκε μετά τη βιομηχανική επανάσταση και την χρήση των ορυκτών καυσίμων.

Τα τελευταία προφανώς και δεν πρέπει να δαιμονοποιούνται, επειδή συνέβαλαν αποφασιστικά στην ανάπτυξη των οικονομιών και της ευμάρειας των κοινωνιών. Μετά, όμως, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η κατάσταση «ξέφυγε». Η ανάπτυξη των χωρών στηρίχθηκε εντατικά και αποκλειστικά στην χρήση των ορυκτών καυσίμων, με τα γνωστά αποτελέσματα. Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση, ιδίως όταν σε αυτήν εμπλέκονται πολιτικές εμμονές ή τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα των εταιρειών παραγωγής και εκμετάλλευσης των ορυκτών καυσίμων. Επομένως, στο και πέντε που βρισκόμαστε σήμερα, απαιτείται πολιτική επιτάχυνση απέναντι στην κλιματική παράνοια που κυρίως υπάρχει στα μυαλά των ηγετών των πέντε πιο ρυπογόνων χωρών του πλανήτη.

O Θεόδωρος Πανάγος είναι δικηγόρος, αν. καθηγητής στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και πρώην αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ