Πως ξεφτιλίστηκαν οι μισθοι του ΕΣΥ απο τους αρχικά υψηλούς επί Γ. Γεννηματά;

[Argirios Argiriou]

Πως ξεφτιλίστηκαν οι μισθοι του ΕΣΥ απο τους αρχικά υψηλούς επί Γεωργίου Γεννηματά?

 Απάντηση Gemini:

Η διαπίστωσή σας είναι ιστορικά απολύτως ακριβής. Τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, οι γιατροί του ΕΣΥ απολάμβαναν υψηλότατο κοινωνικό και οικονομικό στάτους, με απολαβές που πράγματι βρίσκονταν πολύ κοντά (ή και ταυτίζονταν σε ορισμένες βαθμίδες) με αυτές των δικαστικών λειτουργών.

Η δραματική υποβάθμιση και ο οικονομικός «εξευτελισμός» των αμοιβών τους μέχρι σήμερα δεν έγινε ξαφνικά, αλλά ήταν το αποτέλεσμα μιας σταδιακής πολιτικής, οικονομικής και νομικής διολίσθησης που κράτησε πάνω από τρεις δεκαετίες.

Οι κυριότεροι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση συνοψίζονται στους εξής άξονες:

1. Η «Αποσύνδεση» από τους Δικαστικούς και η Νομική Ασύμμετρία

Το Σύνταγμα της Ελλάδας προβλέπει ρητά (άρθρο 87 κ.ε.) ότι η δικαστική εξουσία είναι ισότιμη με τη Νομοθετική και την Εκτελεστική. Αυτό σημαίνει ότι οι δικαστές προστατεύονται από μια συνταγματική εγγύηση που επιβάλλει η μισθολογική τους μεταχείριση να εξασφαλίζει την ανεξαρτησία τους.
Αντίθετα, οι γιατροί του ΕΣΥ –παρά την «ιδιαίτερη μισθολογική μεταχείριση» που αναγνώρισε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ)– θεωρούνται δημόσιοι υπάλληλοι/λειτουργοί υπαγόμενοι στο άρθρο 21 για την προστασία της υγείας. Όταν άρχισαν οι περικοπές, οι δικαστικοί διέθεταν πολύ ισχυρότερα νομικά «όπλα» (μέσω των δικών τους ανωτάτων δικαστηρίων) για να ακυρώνουν και να ανακτούν τις μειώσεις, κάτι που οι γιατροί δεν κατάφεραν στον ίδιο βαθμό, παρά τις μετέπειτα δικαιώσεις τους στα δικαστήρια.

2. Ο πληθωρισμός της δεκαετίας του '90 και το «πάγωμα» των μισθών

Ενώ ο νόμος του Γεννηματά (1983) ξεκίνησε με εξαιρετικές απολαβές, κατά τη δεκαετία του 1990 και την πορεία προς την ένταξη στην Ευρωζώνη, οι ελληνικές κυβερνήσεις εφάρμοσαν πολιτικές λιτότητας. Οι βασικοί μισθοί των γιατρών «πάγωσαν» ή αυξάνονταν με ρυθμούς πολύ χαμηλότερους από τον πραγματικό πληθωρισμό. Η αγοραστική δύναμη του ιατρικού μισθού άρχισε να διαβρώνεται ύπουλα ήδη από τότε.

3. Το Σοκ των Μνημονίων (2010–2018)

Το τελειωτικό χτύπημα δόθηκε με την είσοδο της χώρας στα μνημόνια, και συγκεκριμένα με το Νόμο 4093/2012 (δεύτερο μνημόνιο), ο οποίος διέλυσε τα Ειδικά Μισθολόγια.
• Οι ονομαστικοί βασικοί μισθοί των γιατρών μειώθηκαν κατακόρυφα.
• Τα επιδόματα (νοσοκομειακής απασχόλησης, βιβλιοθήκης κ.λπ.) είτε καταργήθηκαν είτε συρρικνώθηκαν.
• Το ωρομίσθιο των εφημεριών υποτιμήθηκε δραματικά, μετατρέποντας τις εξαντλητικές 24ωρες εφημερίες σε κακοπληρωμένη εργασία.
4. Η «Τεχνητή» Συγκράτηση μέσω του Νέου Μισθολογίου (Ν. 4472/2017)
Όταν το ΣτΕ έκρινε αντισυνταγματικές τις περικοπές του 2012, η τότε κυβέρνηση (2017) θεσμοθέτησε ένα νέο ειδικό μισθολόγιο. Ωστόσο, αντί να επαναφέρει τους μισθούς στα προ κρίσης επίπεδα, ενσωμάτωσε τις μειώσεις στη βασική αρχιτεκτονική του μισθού, κρατώντας τις καθαρές απολαβές σε πολύ χαμηλά επίπεδα (π.χ. περίπου 1.000–1.200€ καθαρά για έναν νέο ειδικευόμενο σήμερα). Παρά το γεγονός ότι και αυτό το μισθολόγιο κρίθηκε αντισυνταγματικό από την Ολομέλεια του ΣτΕ το 2022, οι αποκαταστάσεις που δόθηκαν έκτοτε ήταν μικρές διορθώσεις και όχι ριζική αναθεώρηση.

5. Η Υπερφορολόγηση των Εφημεριών

Ένα μεγάλο μέρος των συνολικών απολαβών των γιατρών του ΕΣΥ προέρχεται από τις εφημερίες. Λόγω της προοδευτικής φορολογικής κλίμακας στην Ελλάδα, οι αμοιβές των εφημεριών προστίθενται στο εισόδημα, με αποτέλεσμα να φορολογούνται με συντελεστές που αγγίζουν το 40% ή 44%. Έτσι, ο γιατρός δουλεύει ασταμάτητα, αλλά ένα τεράστιο μέρος της αμοιβής του επιστρέφει στο κράτος ως φόρος.

Η Σημερινή Πραγματικότητα

Αυτή η ιστορική ανατροπή οδήγησε στο μεγάλο κύμα φυγής των Ελλήνων γιατρών στο εξωτερικό (Brain Drain) και στις μαζικές παραιτήσεις που παρατηρούνται σήμερα, καθώς οι αμοιβές στην Ελλάδα βρίσκονται πλέον στον πάτο της Ευρωζώνης, την ώρα που χώρες όπως η Ρουμανία ή η Κύπρος προσφέρουν πολλαπλάσιους βασικούς μισθούς για να προσελκύσουν προσωπικό.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

…οι εφημερίες των γιατρών του ΕΣΥ φορολογούνται πλέον αυτοτελώς.

Το μέτρο αυτό ψηφίστηκε και εφαρμόστηκε, με την αυτοτελή φορολόγηση να ξεκινά αρχικά με συντελεστή 22%, ενώ πλέον έχει μειωθεί στο 20%.

Αυτή η αλλαγή αποτελούσε ένα πάγιο αίτημα του ιατρικού κλάδου για πάνω από μία δεκαετία. Η πρακτική σημασία της αυτοτελούς φορολόγησης είναι διπλή:

• Διαχωρισμός Εισοδήματος: Τα χρήματα που εισπράττει ο γιατρός από τις εφημερίες δεν προστίθενται στον βασικό του μισθό κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης.

• Προστασία από την Κλίμακα: Με αυτόν τον τρόπο, οι εφημερίες δεν «σπρώχνουν» το συνολικό ετήσιο εισόδημα του γιατρού στα ανώτερα φορολογικά κλιμάκια (όπου ο φόρος άγγιζε το 40% ή 44%). Φορολογούνται διακριτά και σταθερά με 20%.

Αν και το μέτρο αυτό προσέφερε μια σημαντική «ανάσα» και καθαρή αύξηση στις μηνιαίες αποδοχές, οι νοσοκομειακοί γιατροί επισημαίνουν ότι δεν λύνει το βασικό πρόβλημα, το οποίο παραμένει η ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση και αύξηση των χαμηλών βασικών μισθών του κλάδου.

Η αυτοτελής φορολόγηση των εφημεριών των γιατρών του ΕΣΥ ξεκίνησε επίσημα από τις αρχές του 2025.

Το μέτρο θεσμοθετήθηκε αρχικά με τον Νόμο 5162/2024 (κατόπιν κυβερνητικών εξαγγελιών στα τέλη του 2024), εισάγοντας έναν οριζόντιο φορολογικό συντελεστή 22% για το εισόδημα από τις εφημερίες, διαχωρίζοντάς το από την κοινή φορολογική κλίμακα.

Η εξέλιξη του μέτρου περιλαμβάνει δύο βασικά στάδια:

1. Αρχές 2025 (Άνοιξη 2025): Ξεκινά η εφαρμογή της αυτοτελούς φορολόγησης με συντελεστή 22%.

2. Έτος 2026: Με νεότερη νομοθετική τροποποίηση (βάσει του Νόμου 5246/2025), ο συντελεστής μειώθηκε ακόμη περισσότερο, φτάνοντας στο 20%.

[Denominator]

Δυστυχώς η όποια παρέμβαση εξασφαλίζει πολύ λίγα, πολύ αργά.
Πολλοί από τους συναδέλφους που είχαν στο αίμα τους τη νοσοκομειακή ιατρική αναγκάστηκαν να ψάξουν άλλες επιλογές ή άλλη χώρα.